Ana Sayfa | Yazarlar  | Fark yaratan mimari akım
Fark yaratan mimari akım | Saffet Emre Tonguç
20. yüzyılla beraber mimaride de değişimler yaşandı, dönemin toplumsal, siyasal gelişmeleri ve milliyet-çilik akımının etkileri sonucunda ‘Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’ ortaya çıktı. Bununla birlikte modern mimari üsluplarda da binalar yapıldı.


Mimar Kemaleddin (1870-1927) ve Vedat Tek’in  (1873-1942) öncülük ettiği ve 1908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet’le birlikte önem kazanan bu akım, cumhuriyetin ilk yıllarındaki Türk mimarlığını da etkiledi. Selçuklu ve Osmanlı tarzlarından değişik unsurları bir araya getirip tamamen farklı bir üslup yaratan bu mimari akımda, genellikle asma tavanlar, cephede kullanılan seramik paneller, yarım küre şeklindeki süslere sıkça rastlanıyor. Büyük Postane’den başka, bu akımın diğer güzel örnekleri arasında; Atmeydanı’ndaki Vedat Tek’in yaptığı Tapu Kadastro Müdürlüğü, Marmara Üniversitesi Rektörlük binası, Sultanahmet’teki Four Seasons Hotel ve Sütlüce’deki Haliç Kongre Merkezi var. Bu mimari üslupta yerel ve klasik Osmanlı yapılarındaki mimari unsurlar ve süslemeler kullanıldı. Klasik Osmanlı mimarisinin dini yapılarındaki kubbe ve saçak gibi mimari unsurlar bu dönemde kamu binalarında da kullanıldı. O dönemde mimarlıkla ilgili önemli olaylardan biri Sanayi-i Nefise Mektebi’nin 1926 yılında, Fındıklı’daki Cemile Sultan Sarayı’na taşınması ve Güzel Sanatlar Akademisi olarak eğitime başlaması oldu. Ağırlığın Rönesans ve Osmanlı mimarisi alanlarında olduğu okulda modern mimari eğitime başlandı.Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın en önemli isimleri portresini 20 liralık banknotların arka yüzünde görebileceğiniz Mimar Kemalettin ve Vedat Tek olmuş. Arif Hikmet Koyunoğlu, Ali Talat Bey ve Giulio Mongeri de bu üslupta eserler üretmiş mimarlar arasında bulunuyor. Mimar Kemalettin Kamer Hatun Camisi, Tayyare Apartmanları ve II. Vakıf Apartmanı’na imzasını atmış. 1918 yılında Fatih’te çıkan korkunç yangından sonra hayatta kalanlar Tayyare (Harikzedegan) Apartmanı’na yerleştirilmişler. 124 daire ile 25 dükkandan oluşan ve Kemaleddin Bey tarafından tasarlanan bu kompleks İstanbul’da yapılan ilk betonarme bina olma özelliğini taşıyor. Günümüzde ise bir otele ev sahipliği yapıyor. Vedat Tek ise Büyük Postane dışında Moda ile Haydarpaşa vapur iskelelerini yapmış. Ali Talat Bey tarafından tasarlanmış olan Beşiktaş ile Kuzguncuk iskeleleri de dönemin uygulamaları arasında gösteriliyor.

Sirkeci Postanesi
I. Ulusal Mimari Akımı’nın yıldızlarından olan bu son derece etkileyici bina Vedat Tek tarafından 1905-1909 tarihleri arasında yapılmış. Yeni gelişmeye başlayan Türk ulusal mimari tarzı ve batıya ait öğelerin birleştirilmesi konusunda atılmış adımları, bu binanın her köşesinde yer alan küçük kubbeli odalarda görmek mümkün. Kütahya çinilerinin kullanıldığı cephesindeki giriş kapısı üzerinde çini işlemeler ve eski yazı ile “Posta Telgraf Nezareti” yazıyor. 1927-1936 yılları arasında İstanbul Radyoevi olarak hizmet veren binanın içinde iletişim tarihi hakkında bilgi veren bir de küçük müze var. Müzede bazı orijinal ahşap mobilyalar ile eski posta kutuları ve pullardan oluşan bir koleksiyon sergileniyor. Müzeyi gezerken merdivenler, tavan ve diğer iç dekorasyonun inanılmaz güzellikteki detaylarına, zarif işçiliğe dikkat edin.

Sultanahmet Hapishanesi/Four Seasons Hotel
Dünyada geçmişte suçluların barındığı, sonradan lüks bir otele dönüştürülmüş çok fazla binaya rastlayamazsınız. Bunlardan biri olan Four Seasons Hoteli, 1970’lere kadar aralarında ‘Geceyarısı Ekspresi’ (filmde orijinali yerine Malta’da bir mekan kullanılmıştı) filmi ile ünlenen uyuşturucu kaçakçısı Billy Hayes’in de olduğu hükümlüleri ağırlamış. Buraya cezasını çekmesi için gönderilen diğer ünlüler arasında yazarlar Nazım Hikmet ve Yaşar Kemal ile karikatürist Orhan Coplu da var. 1919’da inşa edilen hapishane, ilk ulusal mimari akımının İstanbul’daki en güzel örneklerinden biri ve mimar Vedat Tek’in çalışması olduğu düşünülüyor. Kapının üstünde Arap harfleri ile “Dersaadet Cinayet Tevkifhanesi” yazıyor.

Birinci ve Dördüncü Vakıf Hanları
1910’larda Mimar Kemaleddin Bey, Sirkeci ve Eminönü arasında I. Ulusal Mimari Akımı’nın büyük adımlarından birini atmış ve İstanbul’un ilk modern ofis binalarını yapmış. İlk lokumun yapıldığı Ali Muhiddin Hacı Bekir dükkanının karşısında yer alan Dördüncü Vakıf Han ayakta kalan iki binanın daha göze çarpanı. I. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından han işgalci Fransız ordusunun merkez binası olmuş. Daha sonraki dönemlerde ise gözden düşüp tinercilerin barınağına dönüşmüş, ta ki 2005’te elden geçirilip bir otel olarak açılana kadar. Postane binasında olduğu gibi, her köşesinde kubbeli odaları olan hanın giriş katında ayrıca orijinal bir de hamam var.

Haliç Kongre Merkezi
Haliç Köprüsü’nün yakınındaki mezbaha Cumhuriyetin kurulduğu yıl olan 1923’te yapılmış. Osman Fitri ve Marko Logos tarafından I. Ulusal Mimari Akımı tarzında tasarlanan bina, kesimhane ve et satış yeri olarak planlanmış. En göze çarpan özelliği ise, buzdolabının olmadığı dönemlerde buzhane olarak kullanılan kuleleri. 1980’lerde Haliç’in temizlenmesi kapsamında binanın mezbaha olarak kullanılmasına son verildi ve bir kültür merkezine dönüştürüldü. 2009 yılında düzenlenen V. Uluslararası Su Kongresi burada yapılan ilk organizasyon olma özelliğine sahip.

Paylaş
#
#
#
#
#
#
Bu konu hakkında henüz yorum yapılmadı.
DİĞER YAZILARI










ALIŞVERİŞ
Tommy Hilfiger yılbaşı koleksiyonunu 'Happy Holidays from The Hilfigers' adlı bir rekla...
İSTANBUL LIFE TV
Bebek Parkı’nın karşısında yer alan Kırıntı, her damak tadına hitap eden bir menüye sahip.
FOTO GALERİ
Cadde'nin En Yenisi
Düşünmeden, sorgulamadan akışında savrulup gitmeye ne dersiniz?
Kış sezonunun nabzını tutan 14 mekandan gece alemine ışık tutuyoruz.
Sanat adına birçok soru soruyor
‘Eski’yi yenileyerek yaşatıyor
SEMT REHBERİ
Yılbaşı gecesini dolu dolu geçirmek isteyenler için en iddialı restoran, bar, kulüp önerileri...
OY VERİN!
İstanbul'un trafik sorununda önümüzdeki beş yıl içinde bir iyileşme bekliyor musunuz?

EDİTÖRDEN
Mayısla birlikte yaza geri sayım başladı. Şehirde açık hava mekanlarında keyif yapmanın...
360° İSTANBUL
İstanbulun en güzel yerlerini bilgisayarınızın başından kalkmadan dolaşabilirsiniz.
TARTIŞIN!
İstanbul gecelerinin vazgeçilmez mekanlarından ilk üçü sizce hangisi?
3 kişi fikir belirtti!
Siz de katılın!
KİTAP
İstanbul Life, okurlarını kapak yapıyor

DERGİDE BU AY!
Editörden...
Teraslar, bahçeli mekanlar, şık restoranlar, gece kulüpleri… Mevsimin tadı bu mekanlarda çıkar.
İsviçre’nin güneyinden İstanbul’a uzanan Fossati kardeşlerin ilginç hikayesi...
Festivalden konsere, tiyatrodan sergiye takip edebileceğiniz etkinlikler ajandamızda!
Hayatımın Aşkı dizisiyle ekrana dönen oyuncuyla İstanbul’u ve yeni dizisini konuştuk.
ŞEHİR REHBERİ
Günümüzde moda trendleri artık sokaklarda...
ŞEHRE DÖNMENİN GÜZELLİĞİ
Çocukken pul koleksiyonu yapardım
Tantuni, Mersin denince akla ilk...
“Vefa İstanbul’da bir semt adıymış”...
Kuledibi’nde ‘Dil’ buluşması Geçen ayın...
Advertisement