Fotoğraf sanatçısı Mehmet Günyeli’nin, ‘Dervişler İnancın Dansı’ adlı fotoğraf çalışmaları İstanbul’dan çok uzaklarda, Houston’da büyük yankı buldu. Sergi 8 Ağustos’a kadar The Museum of Fine Arts Houston’da.
Bir fotoğraf sanatçısı olarak mesleğinizdeki hedefleriniz neler?
Aslında benim bütün hedefim dünyada bilinmek ve kabul görmek.Türkiye sınırları içinde birçok proje gerçekleştirdim, sergilerim ve kitaplarım oldu. Artık dünyaya bir şeyler anlatmak isterim. ‘Ne yapmak istiyorum ve nereye gitmek istiyorum?’ Yaklaşık beş yıl önce ne yapmak istediğim konusunda düşündüm. Aslında daha önce yaptığım çalışmalar da belirli bir sistematiğin ürünü. Mesela ‘Yer yüzünün Renkleri’ kitabım küresel rekabet içinde kendi kültürlerini korumaya çalışan insanların hikayeleriydi. Çünkü küreselleşmeye karşı tavrım var. Her geçen gün birçok kültür yok oluyor. Bu zenginliklerin hepsi korunmalı ve yaşatılmalı bence. Bir sanatçı olarak küreselleşen dünyaya “dur” demek istiyorum.
Bu kültürel zenginliği korumak içi nasıl fotoğraflar çekmiştiniz?
Hindistan’a gittiğimde daha çok oradaki gerçek dokunun üzerine çalıştım. Kültürel zenginliklerin peşine düştüm. Diğer ülkelerdede aynı şekilde ilerledim. Yıllarca bu kültürel zenginlikleri korumak için fotoğraf çektim. Bu bir misyondu benim için ve tamamladım.
Peki kırılma noktası neydi?
Bu fotoğraflarla bir sanatçı söylemi ve duruşu ifade edemediğimi hissettim. Daha başka şeyler üretmem gerekiyordu. Buna olgunluk dönemi de diyebiliriz. Risk aldım ve tarzımı değiştirdim. Bir sanatçı için böyle bir risk almak bazen kötü sonuçlar doğurabilir. Sanatta dil değiştirmek sancılı bir süreçtir. Bu dil, beni değişikliğinin beni çok olumlu etkilediğini düşündüm. Şu an kullandığım fotoğraf dili beni uluslararası platforma taşıdı. Yaptığım işlerde saygınlık kazanmaya başladım.
Şimdi nasıl bir fotoğraf diliniz var?
Artık yaptığım tüm projelerde minimal bir fotoğraf dili kullanıyorum. Minimalizm sanatta özellikle müzik ve mimaride çok yaygın kullanılan bir tarz. Zaten bende de var olan birşeydi bu. Ben yalın anlatmayı seven bir insanım. Son beş yılda anlattığım şeyleri siyah beyaz anlatmaya başladım. Buna, “Beni özgünkılan sanat estetiğimi oluşturdum” da diyebilirim.
Dervişler sergisi için özgün duruşunuzun ilk eserleri diyebilir miyiz?
Evet, bu sergi ile yurt dışında büyük bir çıkış yaptım. Dervişler, ilk kez 2008 yılında Art Basel Miami’deki sanat fuarında sergilendi. Bunun üstüne birçok uluslararası koleksiyoncu ve sanat galerisi benimle bağlantı kurdu. Önemli sanat dergileriyle röportaj yaptım.
Neden bu kadar ilgi gördü sizce?
Hem içerik hem de biçim olarak oldukça çarpıcıydı. Mistik dünyaya yönelik büyük bir arayış var. Normal dinlerin önerdiği klasik formlar sanırım günümüz insanına yetmiyor. İnsanlar farklı ve reformist inançlara yönelmek istiyor. İşte mistisizm burada ortaya çıkıyor. Mistisizm, mevcut dinlere muhalif bir tavırdır.
Bu ilginin sebebi sadece sufizm olamaz değilmi?
Başarımın en büyük nedenlerinden biri, geleneksel olanı, çağdaş bir yorumla anlatmakla oldu. Yaptığım bu işlerde evrensel bir sanat dili var. Ve bu dil ile herkesle ilişki kurabildim. Dervişler’de sonsuzluk formunu işledim. Fotoğraflarımda folklorik öğeler yok.
Dervişler ile insanlar iç dünyalarında neleri keşfetmiş olabilir?
Tüm dünyadaki insanlarla bir iletişim kurdu bu fotoğraflar. Herkes kendinden bir şeyler buldu.Fotoğrafları sonsuzluk duygusundan yola çıkarak kurguladım. Belki de bu izleyiciye geçti. Her şeyin sonsuz olduğuna inanırım. Zaten sonsuzluğu ulaşabilmek bütün insanların ütopyasıdır. Bunu içsel dünyamızda yaşıyoruz. Beni ben yapan da bu duygudan hareketle sade ve özgün bir dil kullanmam oldu.