Ana Sayfa | Yazarlar  | HANLARDAN KURULU DÜNYA EMİNÖNÜ
HANLARDAN KURULU DÜNYA EMİNÖNÜ | Saffet Emre Tonguç
Yemlerin havaya savrulduğu küçük meydanı, havalanan kuşların masmavi sulara süzülüşlerini ne çok filmde izledik… O görüntünün ev sahibi olan Eminönü, geçmişte de bugün de telaşlı kalabalıkların ve alışverişin adresi. Alışveriş alışkanlıkları ve satılan malzemeler değişse de ticaretin kalbinin attığı değişmeyen gerçek. Hatta semtin ismi bile ticarete dayanıyor. Osmanlı döneminde burada bulunan Deniz Gümrüğü ve Gümrük Eminliği nedeniyle, Eminönü olarak adlandırılmış.


Eminönü denince bahsedilecek çok şey var; hanlar da onların başında geliyor. İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Eminönü için ‘hanlardan kurulu bir dünya’ tanımını seçmek yanlış olmaz. Bölge, geçmişte ‘şarkın ticaret merkezi’ olarak adlandırılmış. İstanbul’a dışarıdan gelen un, yağ, şeker gibi başlıca ihtiyaç maddeleri, önce buradaki ‘kapan’ adı verilen hanlarda depolanırmış. Kapanlara mal getirenler ‘kapan tüccarı’ veya ‘kapan hacıları’ olarak adlandırılırmış. Kapan adınınsa bu hanlarda bulunan büyük terazilere Arapça ‘kabban’ denmesinden kaynaklandığı belirtiliyor.
Geçmişte Eminönü’ndeki hanlar, hem gümrük hem de borsa işlevi görmüşler. Ürünlerin kontrollerinin yapılması, fiyatlarının belirlenmesi ve vergilendirmesi bu hanlarda gerçekleştirilmiş. İstanbul’a dışarıdan giren ürünler, kapanlardaki işlemlerin ardından bir kurul tarafından dağıtılırmış. Böylece halkın ihtiyacı olan temel maddelerde karaborsanın önlenmesi ve herkesin mallara eşit koşullarda erişimi sağlanırmış. Ticaretle fırsatçılığı karıştıranlar her devirde var maalesef! İşte Osmanlı’da halkı böyle kimselerden korumak için geliştirilen yöntem buymuş. İstanbul’daki en önemli kapan hanlar ise Unkapanı, Galata’daki Yağkapanı ve Balkapanı hanmış.

Evliya Çelebi’nin anlattığı han
➻Balkapanı Han’ın altında bir Bizans mahzeni bulunuyor. Kimi kaynaklara göre eski bir bina kalıntısı… Buradan Ayasofya’ya bir yeraltı yolunun uzandığı ise yaygın bir rivayet. Hanın işletmesinden elde edilen gelirin bir kısmı Ayasofya’ya vakfedilmiş. Üstü kubbeyle örtülü 85 odadan oluşan hanın yapım yılı kesin bilinmese de farklı kayıtlar Fatih dönemine işaret ediyor. Mısır Çarşısı yapılmadan önce esnaf; kahve, şeker, pamuk başta olmak üzere birçok temel ihtiyaç malzemesini, Balkapanı Han’dan alırmış. 17. yüzyıldan itibaren Mısırlı tüccarlar burada kalmaya başlamış. Evliya Çelebi hanı anlatırken; “Balkapanı kale gibi bir büyük handır. Mısırlı tüccarlar burada eğleşirler” demiş. 1688 yılında büyük bir yangında harap olan han, ikinci büyük yangını 1807’de geçirmiş. Yangınlar sonrasında yenilenerek bugüne kadar ulaşabilmiş.

Hamamdan hana dönüşüm
➻İstanbul’un en eski yapıları arasında yer alan ve şehirdeki en büyük çifte hamamlardan biri olan Tahtakale Hamamı, geçmişte değil ama bugün han işleviyle kullanılıyor. 2. Murat tarafından çevredeki esnafın akşamları rahatça yıkanabilmesi, dinlenebilmesi için Mimar Sinan’a yaptırılmış. 1. Dünya Savaşı sonrası satılmış. Duvarları ve kubbeleri, hamamı satın alanlar tarafından tahrip edilmiş, erkekler soğukluğu betonarme bir yapıyla doldurulmuş. 1980’li yıllarda soğuk hava deposu olarak işlev görmüş. Başta Eminönü olmak üzere İstanbul’un birçok semtinin buz ihtiyacını karşılamış. Peynir stoklamak için de kullanılan bir perakendeciler çarşısı halini almış. 1990’larda geçirdiği büyük restorasyonun ardından hala çarşı olarak hizmet veriyor.


*** Devamı İstanbul Life dergisinde...


Paylaş
#
#
#
#
#
#
Misafir
herhalde yemek ısmarladıLar sizeki böyLe hemen hacı abdullah Lokantası ilk10 diyorsunuz Ya siz hiç bir yere gitmemişiniz yada istanbulda evden işe gidip gelmişsiniz hiç bir yeri bilmiyorsunuz
Bence bu yorum Güzel!(1 oy) Olmamış!(0 oy) 08.03.2013
DİĞER YAZILARI










ALIŞVERİŞ
Tommy Hilfiger yılbaşı koleksiyonunu 'Happy Holidays from The Hilfigers' adlı bir rekla...
İSTANBUL LIFE TV
Bebek Parkı’nın karşısında yer alan Kırıntı, her damak tadına hitap eden bir menüye sahip.
FOTO GALERİ
Cadde'nin En Yenisi
Düşünmeden, sorgulamadan akışında savrulup gitmeye ne dersiniz?
Kış sezonunun nabzını tutan 14 mekandan gece alemine ışık tutuyoruz.
Sanat adına birçok soru soruyor
‘Eski’yi yenileyerek yaşatıyor
SEMT REHBERİ
Yılbaşı gecesini dolu dolu geçirmek isteyenler için en iddialı restoran, bar, kulüp önerileri...
OY VERİN!
İstanbul'un trafik sorununda önümüzdeki beş yıl içinde bir iyileşme bekliyor musunuz?

EDİTÖRDEN
Mayısla birlikte yaza geri sayım başladı. Şehirde açık hava mekanlarında keyif yapmanın...
360° İSTANBUL
İstanbulun en güzel yerlerini bilgisayarınızın başından kalkmadan dolaşabilirsiniz.
TARTIŞIN!
İstanbul gecelerinin vazgeçilmez mekanlarından ilk üçü sizce hangisi?
3 kişi fikir belirtti!
Siz de katılın!
KİTAP
İstanbul Life, okurlarını kapak yapıyor

DERGİDE BU AY!
Editörden...
Teraslar, bahçeli mekanlar, şık restoranlar, gece kulüpleri… Mevsimin tadı bu mekanlarda çıkar.
İsviçre’nin güneyinden İstanbul’a uzanan Fossati kardeşlerin ilginç hikayesi...
Festivalden konsere, tiyatrodan sergiye takip edebileceğiniz etkinlikler ajandamızda!
Hayatımın Aşkı dizisiyle ekrana dönen oyuncuyla İstanbul’u ve yeni dizisini konuştuk.
ŞEHİR REHBERİ
Günümüzde moda trendleri artık sokaklarda...
ŞEHRE DÖNMENİN GÜZELLİĞİ
Çocukken pul koleksiyonu yapardım
Tantuni, Mersin denince akla ilk...
“Vefa İstanbul’da bir semt adıymış”...
Kuledibi’nde ‘Dil’ buluşması Geçen ayın...
Advertisement